adnancelenk @ kaztr.com

NEVRUZ NEDİR? İSLAM’DAKİ YERİ

Nevruzun yaklaştığı şu günlerde bu konudan bahsetmeyi uygun gördüm

Müslüman olduğunu iddia eden bizlerin, sapmayacağı ve sapıtmayacağı iki temel kaynak vardır. Biz bu kaynağa sarıldığımız sürece asla sapmayacak ve sapıtmayacağımızı çok iyi biliyoruz. Herhangi bir sorunla karşılaştığımızda müracaat edeceğimiz, bakacağımız kaynak Kur’an ve sahih sünnet bizi bir tek doğruya götürecek ve sorunlarımız asgariye indirecektir. Bakalım bu konuda kaynaklarımız bize ne söylüyor?

Nevruz'un anlamı; yeni gün demektir.

Nevruz bayramı, İran’lıların (Perslerin) bayramlarından birisidir ve onların en büyük bayramı sayılır. Bu günü bayram olarak ilk defa kutlayan kişi, Perslerin ilk krallarından olan Cemşid'dir (Cemşâd diyen de olmuştur).

Nevruz: Fârisî yılın ilk günleri olup bu ilk günlerden sonra beş gün daha devam eder.

Nevruz, havaların ısınıp,  baharın geldiği gündür. 22 Mart’ta kutlanır. Mihrican ise  Eylül’e denk gelir. Bu iki gün, bayram olarak önce İran’da başlamış ve yayılmıştır. Eski İranlılar ateşe taparlardı. Nevruz’da ateşin üzerinden atlamak adeti de o zamandan kalmadır.

   Ashabdan Hz. Enes (r.a.) anlatıyor: Resulüllah (hicret edip) Medine’ye geldiğinde, Medinelilerin iki(bayram) günleri vardı. O günlerde oynayıp eğlenirlerdi. Resulüllah (Onlara) “Bu iki gün(ün manası)nedir?” diye sordu. Biz (İslâm’dan önce) cahiliye devrinde bugünlerde eğlenirdik dediler. Hz. Resulüllah buyurdu ki, “Allah, bu iki bayramınızı onlardan daha hayırlı iki günle, Kurban ve Fıtır (Ramazan)bayramıyla değiştirdi.” (Ebu Davud; hadis no: 1134. Nesâî; hadis no: 1556. Elbânî de; "Silsiletu'l-Ehâdîsi's-Sahîha"; hadis no: 2021'de hadisin sahih olduğunu belirtmiştir.)

   Kur’an da ya da herhangi bir hadis kaynağında Nevruz kutlamaları ile ilgili en ufak bir delil bulunmamakla birlikte onu yasaklayan sahih hadis bulunmaktadır. Onun için, bu iki gün –Nevruz ve Mihrican- İslâm’da bayram olarak kabul edilmemiştir. Peki İslam’da olmayan hatta yasaklayan bir geleneği nasıl olurda biz kutlayabiliriz?
İslâm alimleri, Nevruzda bayram yapmayı iman bakımından tehlikeli görmektedirler. Bayram kabul etmeden, adet olduğu için o gün birine bir hediye almak bile mekruhtur. İşte İslâm’da Nevruz’un yeri budur.

Geleneksel değerler kuşatıcıdır. Bu yüzden bize ait olmayan geleneksel değerlerin yaşam biçimimizde yer edinmesini kuru bir taklitçi anlayış olarak değerlendiremeyiz. Taklit edilen değerler zamanla kimliğimizi kuşatmaya başlar ve sahip olduğumuz değerleri tahrip eder. Tahrip edilen değerler üzerine kendi değerlerini monte eder. Böylece bir iki kuşak sonrasında medeniyet birikimlerinden çok uzak farklı bir hayat biçimi benimsemiş toplumla karşılaşabiliriz. İslam bize dilimizle ve kalbimizle, yaşam biçimimizle ve düşünce iklimimizle, değerler bütünümüzle ve medeniyet kodlarımızla Müslüman kalmayı, ümmet bilincine sahip olmayı ve haddi aşmamayı öğütler.

   Bu meseleyi iyi kavrayabilmek için önce şu ayet ve hadisleri göz önüne getirmek gerekir:

1Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif “İyilik ve takva konusunda yardımlaşın, günah ve haddi aşmada yardımlaşmayın ve Allah’tan korkup sakının…” ( Mâide Suresi   2Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif  Ayet)
2Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif “Zulüm yapanlara en ufak meyil göstermeyin, yoksa size ateş dokunurAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif Sizin Allah’tan başka velileriniz de yoktur sonra yardım da göremezsinizAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif (Hûd  113Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif)

3Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif “O (Allah) size Kitapta : ” Allah’ın ayetlerine küfredildiğini ve onlarla alay, edildiğini işittiğinizde, onlar bir başka söze geçip dalıncaya dek onlarla oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz” diye indirdiAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif Doğrusu Allah münafıkların da, kâfirlerin de tümünü cehennemde toplayacaktır”Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif (Nisâ 140Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif ) Buraya kadar olanlar ayet mealleridirAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif Konuyu başkalarına benzeme noktasından ele alan sayılamayacak kadar hadis-i şerifler vardırAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif Bunlardan birinin mealini vermekle yetinebiliriz
4Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif “Kim herhangi bir gruba benzeşirse o da onlardandır “Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif(Ebu Davûd, Libas 4; Müsned N/50Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif)  Özellikle bu hadis-i şerif çok önemli psiko-sosyal gerçeklere işaret ederAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif Şekli benzeşmenin sonuçta itikadı benzeşmeye götüreceğini anlatır: Ibn Haldun da konuyla ilgili olarak önemli tarihi gerçeğe parmak basar. Mağlupların galipleri taklid etme psikolojisi yaşadıklarını anlatırAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif (Ibn Haldun, Mukaddime (trcAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif) I/374-75Açıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif) Sonuç şudur: İnsan ancak sevdiğini, takdir ettiğini ve büyük gördüğünü taklit ederAçıklama: http://www.forumacil.com/images/smilies/nokta.gif Şekli taklit zamanla itikadi taklide götürür. Bilmiyorum fazla söze gerek var mı?